Về mặt hình thái học nó có thể coi là thực vật hạt trần. Các cấu trúc tương tự như của quả mơ do các cây ngân hạnh cái sinh ra về mặt kỹ thuật không phải là quả mà là các hạt có vỏ bao gồm phần mềm và dày cùi thịt phía ngoài (sarcotesta) và phần cứng phía trong (sclerotesta).

Ngân hạnh là cây thân gỗ rất lớn thông thường đạt tới chiều cao 20–35m. Cây có tán nhọn và các cành dài gồ ghề thông thường có rễ ăn sâu có khả năng chống chịu sự tàn phá của gió tuyết. Các cây non thường cao và mảnh dẻ ít phân cành; tán lá trở nên rộng hơn khi cây lớn. Trong mùa thu lá đổi màu thành vàng sáng và sau đó bị rụng đôi khi chỉ trong một khoảng thời gian ngắn (1–15 ngày). Sự kết hợp giữa khả năng kháng chịu sâu bệnh gỗ có sức đề kháng mối mọt và khả năng sinh ra các chồi và rễ khí làm cho ngân hạnh có khả năng trường thọ với một vài cây trên 2.500 năm tuổi.

Vẻ đẹp đa dạng của ngân hạnh.

Các cành ngân hạnh phát triển theo chiều dài bằng cách phát triển các cành non với các lá mọc cách đều đặn. Từ nách lá của các lá này các "cành cựa non" (hay các cành non ngắn) phát triển vào năm thứ hai của sự phát triển. Các cành non ngắn có các gióng rất ngắn và các lá của chúng thông thường không có thùy. Chúng ngắn và có bướu được sắp xếp đều trên các cành to ngoại trừ trên sự phát triển năm đầu tiên. Do các gióng ngắn nên các lá dường như là một cụm ở đỉnh của các cành non ngắn và các cấu trúc sinh sản chỉ được hình thành trên chúng.

Lá ngân hạnh có dạng hình quạt với các gân lá tỏa ra thành phiến lá đôi khi chia hai nhánh nhưng không bao giờ nối lại thành một hệ thống. Hai gân lá đi vào phiến lá tại gốc lá và chia nhánh lặp lại thành hai; theo kiểu gọi là hệ gân lá phân đôi. Các lá thông thường dài 5-10cm nhưng đôi khi tới 15cm.

Các lá ở các cành non dài thông thường có vết khía hình chữ V hay có thùy nhưng chỉ từ mặt ngoài giữa các gân lá. Chúng sinh ra ở phần đầu của các cành lớn nhanh mọc so le và cách nhau đều đặn; cũng như trên các cành non ngắn thành cụm ở đầu cành.

Ngân hạnh trở vàng lộng lẫy vào mùa thu (ảnh trên) và các bộ phận của cây (ảnh dưới)

Ngân hạnh là loài cây đơn tính khác gốc với các cây mang các giới tính khác nhau một số cây là cây đực và những cây khác là cây cái. Các cây đực sinh ra các nón phấn nhỏ với các lá bào tử mang 2 túi bao tử nhỏ sắp xếp thành vòng xung quanh trục trung tâm.

Các cây cái không sinh ra nón. Hai noãn được hình thành tại đầu cuống và sau khi thụ phấn một hoặc hai noãn sẽ phát triển thành hạt. Hạt dài 15-2cm. Lớp vỏ ngoài dày cùi thịt (sarcotesta) có màu nâu vàng nhạt mềm trông tương tự như quả. Nó trông hấp dẫn bề ngoài nhưng chứa axít butanoic và có mùi tương tự như bơ ôi (cũng chứa cùng hợp chất hóa học này) hay mùi phân khi rụng. Bên dưới lớp vỏ ngoài (sarcotesta) là lớp vỏ cứng (sclerotesta thông thường gọi là "vỏ" hạt) và lớp vỏ trong (endotesta) mỏng tựa như giấy với phôi tâm bao quanh thể giao tử cái ở giữa.

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học ngân hạnh có khả năng hấp thụ khí thải bụi công nghiệp. Nó hút khí carbonic (CO2) gấp ba lần và nhả oxy (O2) gấp 5 - 6 lần loài cây khác. Nếu trồng ngân hạnh qui mô rộng ở các thành phố công nghiệp sẽ mang lại lợi ích to lớn về môi trường vì vậy ngân hạnh còn được gọi là "cây môi trường".

Ngân hạnh trong đời sống tinh thần

Ngân hạnh mùa thu.

Ngân hạnh được trồng từ lâu tại Trung Quốc; một số cây trồng tại các ngôi chùa được coi là có trên 1.500 năm tuổi. Do ngân hạnh được coi là cây thánh trong cả Phật giáo lẫn Nho giáo nên nó được trồng rộng rãi tại Triều Tiên và một số khu vực tại Nhật Bản; và trong cả hai khu vực này thì một số trường hợp tự nhiên hóa đã diễn ra với ngân hạnh gieo rắc giống trong các khu rừng tự nhiên.

Ở một số khu vực đáng chú ý là Hoa Kỳ những cây ngân hạnh được gieo trồng có chủ định nhiều nhất là các giống cây đực được ghép trên các cây trồng từ hạt do các cây đực không sinh ra hạt nặng mùi. Giống cây trồng phổ biến ’Autumn Gold’ là dòng vô tính của cây đực.

Ngân hạnh là cây chính thức của thành phố Kumamoto và hai lá của nó tạo thành biểu tượng của Đại học Tokyo khu trường sở chính của đại học này cũng có một số cây ngân hạnh.

Ngân hạnh cũng là loại cây phổ biến để trồng trong bồn cảnh và trong nghệ thuật bonsai; chúng có thể được giữ một cách nhân tạo ở dạng nhỏ trong nhiều thế kỷ. Ngoài ra chúng cũng dễ dàng nhân giống bằng hạt.

Các ví dụ về sự ngoan cường của ngân hạnh có thể thấy tại Hiroshima Nhật Bản nơi có 4 cây mọc cách vụ nổ bom nguyên tử năm 1945 chỉ 1–2 km. Chúng nằm trong số chỉ rất ít các sinh vật trong khu vực còn sống sót sau vụ nổ. Trong khi phần lớn các động thực vật khác bị tiêu diệt thì ngân hạnh mặc dù bị đốt cháy nhưng vẫn sống sót và phục hồi nhanh chóng. Hiện nay chúng vẫn còn sống.

Hòa Trai(theo Wiki)